Ακόμη και ο πιο καλοσχεδιασμένος έξυπνος ηλιακός εξοπλισμός μπορεί να αποδώσει κάτω από τις δυνατότητές του αν η εγκατάσταση δεν γίνει σωστά. Ένα παγκάκι στη σκιά θα έχει άδεια μπαταρία τον χειμώνα. Ένα «ηλιακό δέντρο» με ανεπαρκή θεμελίωση γίνεται κίνδυνος με τον πρώτο δυνατό άνεμο. Ένα κιόσκι που κλείνει το πεζοδρόμιο εμποδίζει τους πολίτες που θα έπρεπε να εξυπηρετεί. Παρακάτω συγκεντρώνονται δέκα σημεία που καλό είναι να ελέγχονται σε κάθε έργο, από την επιλογή της θέσης μέχρι την παράδοση.
1. Ηλιακή πρόσβαση της θέσης
Το φωτοβολταϊκό πρέπει να «βλέπει» τον ήλιο όλο τον χρόνο, και κυρίως τον χειμώνα, όταν ο ήλιος βρίσκεται χαμηλά και οι σκιές των κτιρίων μακραίνουν. Πριν οριστικοποιηθεί η θέση:
- ελέγξτε τις σκιές από κτίρια, δέντρα, στέγαστρα και κολόνες σε διαφορετικές ώρες της ημέρας,
- λάβετε υπόψη ότι τα φυλλοβόλα δέντρα αλλάζουν τη σκίαση ανάλογα με την εποχή, ενώ τα αειθαλή σκιάζουν όλο τον χρόνο,
- προτιμήστε, όπου γίνεται, προσανατολισμό του πάνελ προς τον νότο.
Αν μια θέση είναι σημαντική αλλά σκιάζεται, η λύση είναι συνήθως ένα υβριδικό μοντέλο με σύνδεση στο δίκτυο, όχι η τοποθέτηση σε άλλο σημείο που δεν θα χρησιμοποιείται.
2. Εγκρίσεις και αδειοδοτήσεις
Η τοποθέτηση σε κοινόχρηστο χώρο απαιτεί απόφαση του αρμόδιου φορέα. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζονται και πρόσθετες εγκρίσεις: σε αρχαιολογικούς χώρους, ιστορικά κέντρα και διατηρητέους οικισμούς από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, και σε χώρους αιγιαλού ή παραλίας από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Οι εγκρίσεις αυτές καλό είναι να ξεκινούν από το στάδιο της μελέτης, γιατί μπορεί να επηρεάσουν τη μορφή, το χρώμα ή τη θέση του εξοπλισμού.
3. Προσβασιμότητα και ελεύθερη όδευση πεζών
Ο εξοπλισμός δεν πρέπει να εμποδίζει την κίνηση των πεζών, ιδίως των ατόμων με κινητικά προβλήματα ή προβλήματα όρασης. Οι προδιαγραφές για την προσβασιμότητα των πεζοδρομίων (ΦΕΚ 2621/Β/2009) προβλέπουν ελεύθερη ζώνη όδευσης χωρίς εμπόδια, με ελάχιστο πλάτος 1,50 m. Επιπλέον:
- ο εξοπλισμός δεν τοποθετείται πάνω ή δίπλα σε οδηγούς όδευσης τυφλών με τρόπο που να τους διακόπτει,
- αφήνεται ελεύθερος χώρος για αμαξίδιο δίπλα σε καθίσματα και σημεία φόρτισης,
- δεν κλείνονται ράμπες, είσοδοι κτιρίων, στάσεις λεωφορείων ή η ορατότητα σε διαβάσεις.
4. Υπόγεια δίκτυα
Πριν από οποιαδήποτε εκσκαφή για θεμελίωση, πρέπει να έχει διερευνηθεί αν υπάρχουν υπόγεια δίκτυα: ρεύματος, ύδρευσης και αποχέτευσης, τηλεπικοινωνιών, φυσικού αερίου, ηλεκτροφωτισμού. Η ενημέρωση από τους διαχειριστές των δικτύων και, όπου χρειάζεται, η δοκιμαστική τομή αποτρέπουν ζημιές, διακοπές και κινδύνους για τα συνεργεία.
5. Θεμελίωση και αγκύρωση
Η θεμελίωση κατασκευάζεται σύμφωνα με τα σχέδια του κατασκευαστή, με τις προβλεπόμενες διαστάσεις και τον σωστό οπλισμό. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται:
- τα ψηλά στοιχεία (ηλιακά δέντρα, στύλοι, ομπρέλες, στέγαστρα), που δέχονται μεγάλα φορτία ανέμου και για τα οποία η θεμελίωση πρέπει να τεκμηριώνεται στατικά,
- το αλφάδιασμα, ώστε το πάνελ να έχει τη σωστή κλίση και τα καθίσματα να είναι οριζόντια,
- οι αντικλεπτικές βίδες και τα αγκύρια, που δεν πρέπει να αφαιρούνται με κοινά εργαλεία,
- ο χρόνος ωρίμανσης του σκυροδέματος πριν από την τελική στερέωση και τη φόρτιση.
6. Απορροή νερού
Τα ηλεκτρονικά μέρη πρέπει να βρίσκονται πάνω από τη στάθμη νερού που μπορεί να συγκεντρωθεί σε δυνατή βροχή. Αποφύγετε σημεία όπου λιμνάζουν νερά, ελέγξτε τις κλίσεις του δαπέδου γύρω από τη βάση και βεβαιωθείτε ότι οι διελεύσεις καλωδίων είναι στεγανοποιημένες.
7. Ηλεκτρολογική εγκατάσταση
Στα αυτόνομα ηλιακά μοντέλα, η ηλεκτρολογική εργασία στο πεδίο είναι περιορισμένη, αλλά πρέπει να ελέγχονται η πολικότητα, η σύσφιξη των συνδέσεων και ο αερισμός του χώρου της μπαταρίας. Στα υβριδικά μοντέλα με σύνδεση στο δίκτυο:
- η σύνδεση γίνεται από αδειούχο ηλεκτρολόγο,
- προβλέπονται γείωση, διαφορικός διακόπτης και κατάλληλη προστασία της γραμμής,
- εξετάζεται εγκαίρως αν η τροφοδοσία θα δοθεί από υφιστάμενο δίκτυο (π.χ. ηλεκτροφωτισμού) ή αν χρειάζεται νέα παροχή.
8. Μεταφορά και ασφάλεια εργοταξίου
Η εκφόρτωση και η τοποθέτηση βαρύτερων στοιχείων απαιτεί συνήθως γερανό. Χρειάζεται προγραμματισμός για τη στάθμευση του οχήματος, την προσωρινή σήμανση και την περίφραξη, ώστε οι πεζοί να κινούνται με ασφάλεια όσο διαρκούν οι εργασίες. Σε πολυσύχναστους χώρους ή κοντά σε σχολεία, η εγκατάσταση καλό είναι να γίνεται σε ώρες χαμηλής κίνησης.
9. Θέση σε λειτουργία και παράδοση
Η εγκατάσταση δεν ολοκληρώνεται με τη στερέωση. Πριν από την παράδοση:
- ελέγχεται η κατάσταση φόρτισης της μπαταρίας και η παραγωγή του φωτοβολταϊκού,
- ρυθμίζονται το ωράριο και η ένταση του φωτισμού,
- ενεργοποιούνται και δοκιμάζονται το WiFi, οι αισθητήρες και η απομακρυσμένη παρακολούθηση,
- ελέγχεται κάθε θύρα φόρτισης και κάθε λειτουργία,
- συντάσσεται πρωτόκολλο παράδοσης με φωτογραφίες, θέσεις (συντεταγμένες) και σειριακούς αριθμούς.
10. Σχέδιο συντήρησης από την πρώτη ημέρα
Η αξιοπιστία του εξοπλισμού στα επόμενα χρόνια κρίνεται από τη συντήρηση. Με την παράδοση καλό είναι να υπάρχουν:
- πρόγραμμα περιοδικών ελέγχων και καθαρισμού των φωτοβολταϊκών,
- σαφής διαδικασία αναφοράς βλαβών και υπεύθυνος επικοινωνίας,
- πρόσβαση της τεχνικής υπηρεσίας στην πλατφόρμα παρακολούθησης,
- απλή σήμανση για τους πολίτες, που εξηγεί τις λειτουργίες και πώς αναφέρεται μια βλάβη.
Συνοπτικά
Η σωστή εγκατάσταση αρχίζει πολύ πριν φτάσει ο εξοπλισμός στο σημείο: με τη μελέτη της ηλιακής πρόσβασης, τις εγκρίσεις, τον σεβασμό της ελεύθερης όδευσης και τον έλεγχο των υπόγειων δικτύων. Ολοκληρώνεται με τη θέση σε λειτουργία, την τεκμηρίωση και ένα σχέδιο συντήρησης. Όταν τηρούνται αυτά τα βήματα, ο εξοπλισμός λειτουργεί αξιόπιστα και οι πολίτες τον χρησιμοποιούν.